بهطور کلی، خدمات حسابداری معمولاً در چهار سطح «خدمات حسابداری مقدماتی»، «خدمات تخصصی»، « سرپرستی حسابداری» و «خدمات حسابداری مدیریتی» طبقهبندی میشود. این طبقهبندی ( مهارتی ، شغلی تحصیلی ) علاوه بر مشخص کردن مسیر رشد حرفهای حسابداران، به شرکتها و حتی صاحبان کسب و کارهای کوچک، کمک میکند تا متناسب با اندازه سازمان، حجم عملیات مالی و مرحله رشد کسبوکار، سطح مناسب خدمات مالی را انتخاب کنند.
در این ساختار، فعالیتها از اپراتور حسابداری و حسابدار اجرایی آغاز شده و تا حسابدار ارشد، سرپرست مالی و در نهایت مدیر مالی ادامه مییابد. وانیا حساب یکی از مراجع رسمی و با تجربه در زمینه ارائه خدمات مختلف در زمینه حسابداری است.
پس در این مقاله، انواع خدمات حسابداری و کاربرد هر سطح بهصورت کامل بررسی میشود تا مدیران، کارآفرینان و علاقهمندان به یادگیری و اشتغال در حوزه مالی بتوانند دید دقیقتری نسبت به ساختار خدمات حسابداری و اهمیت استفاده از خدمات متناسب را بدست آورند.
منظور از خدمات حسابداری:
خدمات حسابداری یکی از مهمترین بخشهای ساختار مالی هر کسب و کار کوچک و یا سازمان تجاری محسوب میشود. هر فرد از حسابدار ساده تا افرادی که به ارائه خدمات میپردازند در واقع، نقش اساسی در ثبت، پردازش، تحلیل و گزارش اطلاعات مالی ( دقیق و بدون خطا ) ایفا میکنند.
بسیاری از صاحبان کسبوکارهای کوچک و نوپا: تصور میکنند حسابداری فقط برای ثبت دقیق اسناد مالی محدود است، در حالی که خدمات حسابداری طیف گستردهای از فعالیتها را در بر میگیرد! مواردی مانند ثبت روزانه تراکنشهای مالی تا تحلیلهای پیشرفته، برنامهریزی مالی و تصمیمسازی مدیریتی جزو انواع خدمات است.
اهمیت شناخت انواع خدمات
شناخت انواع خدمات حسابداری برای کسبوکارها از اهمیت زیادی برخوردار است، زیرا هر سازمان در مراحل مختلف رشد خود نیازهای مالی متفاوتی دارد. به طور مثال: در کسبوکارهای کوچک و نوپا، معمولا تمرکز اصلی بر ثبت صحیح اطلاعات و مدیریت عملیات مالی به صورت روزانه است.
امروزه با گسترش فعالیتهای سازمان ( کسب و کارهای بزرگ تر مانند B2B یا شرکت های تجاری ) طبیعتا نیاز به گزارشگری مالی استاندارد، برنامهریزی مالیاتی، کنترل داخلی مالی، تحلیلهای مدیریتی و برنامهریزی راهبردی افزایش مییابد.
چرا باید دقیق انتخاب کنیم!
بسیاری از صاحبان کسبوکارها بدون در نظر گرفتن سطح خدمات موردنیاز خود، تنها از خدمات ثبت اسناد مالی ( ثبت فاکتورها، موجودی و انبار و چک ها ) استفاده میکنند، در حالی که انتخاب صحیح خدمات حسابداری در سطح پیشرفته نیز میتواند موجب مزایای زیر شود:
- افزایش شفافیت مالی
- کاهش خطاها
- جلوگیری از جرائم مالیاتی
- مدیریت بهتر هزینهها
- بهبود تصمیمگیریهای مدیریتی
به همین دلیل، آشنایی با ساختار و سطوح خدمات حسابداری خصوصا بدست آوردن دانش در زمینه امور مالی پیشرته تر به مدیران کمک میکند تا متناسب با شرایط سازمان، خدمات مالی ارزشمند را به عنوان ضرورت حیاتی در نظر بگیرند.
- خدمات حسابداری مقدماتی
خدمات حسابداری مقدماتی یا خدمات ثبت اسناد حسابداری ، رایج ترین خدمات حسابداری در کشور است . انجام کارهای حسابداری روزانه در واقع، پایه و اساس تمامی فعالیتهای مالی از یک کسب و کار کوچک تا یک سازمان تجاری بزرگ محسوب میشود.
انجام خدمات حسابداری مقدماتی که معمولا توسط اپراتور ساده ( مهارت آزموده ) قابل انجام است، تمرکز اصلی بر ثبت دقیق اطلاعات مالی روزانه و نگهداری اسناد مالی است. این خدمات معمولاً توسط اپراتور حسابداری یا حسابدار اجرایی انجام می گردد.
اگرچه این ابتدایی ترین نوع خدمات حسابدری است اما همچنان، دقت و صحت اطلاعات ثبتشده در این سطح نیز اهمیت بسیار زیادی دارد؛ زیرا تمامی گزارشهای مالی در سطوح بالاتر بر اساس همین اطلاعات تهیه میشود.
توجه داشته باشید که هرگونه خطا در ثبت اطلاعات مالی ( خطای اپراتور حسابدار کم تجربه ) میتواند موجب مغایرتهای مالی، اشتباه در گزارشهای مالی و مشکلات مالیاتی شود.
مهمترین خدمات حسابداری مقدماتی
- ثبت فاکتور خرید و فروش
- ثبت دریافت و پرداختها
- ثبت عملیات صندوق و بانک
- ثبت اسناد حسابداری روزانه
- ثبت اطلاعات انبار و موجودی کالا
- تهیه گزارشهای اولیه مالی
- تهیه گزارش گردش حساب مشتریان و تأمینکنندگان
کاربرد حسابداری ساده
این سطح از خدمات بیشتر برای فروشگاهها، استارتاپها و کسبوکارهای کوچک با حجم عملیات مالی محدود کاربرد دارد. استفاده صحیح از خدمات حسابداری مقدماتی باعث میشود اطلاعات مالی سازمان بهصورت منظم ثبت شده و امکان تهیه گزارشهای دقیق مالی در مراحل بعدی فراهم شود.
مثال کاربردی از یک حسابداری ساده
فرض کنید یک فروشگاه کوچک مواد غذایی، روزانه چندین تراکنش مالی در زمینه خرید و فروش انجام می دهد.
حال اگر این اطلاعات به صورت منظم ثبت نشود، قطعا در پایان ماه با مواردی مانند مغایرت مالی، خطای موجودی و اختلاف حساب مشتریان ؛ دچار دردسر خواهد شد.
اهمیت مهارت در حسابداری ساده
انجام خدمات یک حسابداری ساده نیز به دقت و مهارت نیاز دارد. یکی از خطاهای رایجی که معمولا در سطح حسابدار ساده بی تجربه رخ می دهد؛ مربوط به ثبت اشتباه فاکتور ها است. مثلا اگر فاکتور برگشت از خرید و برگشت از فروش اشتباه ثبت شود؛ طرفین حساب در بدهکاری و بستانکاری دچار خطای جدی خواهند شد.
با کسب مهارت در حسابداری ساده و ثبت مکانیزه اسناد، می توان کنترل مالی دقیق تری ایجاد کرد و از بروز خطاهای محاسباتی جلوگیری نمود.
خدمات حسابداری تخصصی
حسابداری تخصصی که با عنوان خدمات گزارشگری مالی و خدمات مالیاتی نیز شناخته میشود، شامل پردازش اطلاعات ثبتشده و تبدیل آنها به صورتهای مالی استاندارد و گزارشهای قانونی است. این خدمات معمولاً توسط کارشناسان حسابداری، حسابداران ارشد و متخصصان گزارشگری مالی ارائه میشود.
به این نکته توجه داشته باشید که شرکتها برای دریافت تسهیلات بانکی، جذب سرمایهگذار، شرکت در مناقصات یا ارائه گزارش به سازمانهای نظارتی؛ نیازمند صورتهای مالی استاندارد هستند و طبیعتا، استفاده از خدمات حسابداری تخصصی اهمیت بسیار زیادی پیدا میکند.
مهمترین خدمات حسابدار حرفه ای
- تهیه صورت سود و زیان
- تهیه ترازنامه
- تهیه صورت جریان وجوه نقد
- تنظیم دفاتر قانونی
- تهیه اظهارنامههای مالیاتی
- تهیه گزارشهای مالی دورهای
- تهیه گزارشهای موردنیاز حسابرسی
- ارسال گزارشهای مالیاتی و معاملات فصلی
استفاده از خدمات حسابداری تخصصی باعث میشود گزارشهای مالی سازمان از دقت و اعتبار بالاتری برخوردار باشد و مدیران بتوانند وضعیت مالی کسبوکار را بهصورت دقیقتری ارزیابی کنند.
نکته !
شغل این افراد «کارشناس گزارشگری مالی» یا «متخصص گزارشگری مالی و مالیاتی» نامیده میشود!!! نه یک حسابدار ساده که صرفاً با نرمافزارهای حسابداری مانند سپیدار، پارسیان یا هلو کار میکند. پس نمی توان خدمات تخصصی حسابداری را از یک اپراتور ساده انتظر داشت مگر آنکه در دوره آموزشی مرتبط شرکت کرده و یا در آن مهارت علمی و تجربی داشته باشد!
خدمات سرپرستی حسابداری
وظایف شغلی در سرپرستی حسابداری، مرحلهای بالاتر از خدمات تخصصی است و تمرکز اصلی آن بر نظارت و کنترل فرآیندهای مالی سازمان های تجاری میباشد. وقتی صحبت از خدمات سرپرست حسابداری / سرپرست مالی می شود؛ این افراد مسئول نظارت بر عملکرد واحد حسابداری، بررسی صحت ثبتها، کنترل گزارشهای مالی و هماهنگی با حسابرسان هستند.
وجود سطح سرپرستی در ساختار مالی سازمان باعث میشود خطاهای مالی به حداقل برسد و کیفیت گزارشهای مالی افزایش یابد. در شرکتهای متوسط و بزرگ، خدمات یک متخصص سرپرستی حسابداری نقش بسیار مهمی در ایجاد نظم مالی و کنترل داخلی دارد.
مهمترین خدمات سرپرست حسابداری چیست؟
- نظارت بر عملکرد کارکنان واحد حسابداری
- کنترل و تأیید اسناد حسابداری
- بررسی گزارشهای مالی قبل از ارائه به مدیریت
- هماهنگی با حسابرسان داخلی و مستقل
- طراحی و اجرای کنترلهای داخلی مالی
سازمانهایی که دارای حجم بالای عملیات مالی هستند، برای حفظ دقت اطلاعات مالی و جلوگیری از بروز خطاهای سیستمی، به خدمات سرپرستی حسابداری نیاز دارند.
خدمات حسابداری مدیریتی
از حسابداری مدیریتی می توان به عنوان رده بالاترین سطح از خدمات حسابداری یاد کرد. تمرکز اصلی در این شغل؛ شامل بر تحلیل دادههای مالی و ارائه اطلاعات موردنیاز برای تصمیمگیریهای مدیریتی است.
این خدمات معمولاً توسط مدیران و مشاوران مالی ارائه میشود و تصمیمات و اقدامات این افراد؛ نقش مهمی در برنامهریزی راهبردی و توسعه کسبوکار دارد.
در این سطح، اطلاعات مالی صرفا بهعنوان گزارش تاریخی مورد استفاده قرار نمیگیرد، بلکه روندهای مالی آینده با تحلیل دادهها، پیشبینی شده و استراتژیهای مناسب طراحی میشود.
مهمترین خدمات حسابداری مدیریتی
- بودجهبندی و برنامهریزی مالی
- تحلیل سودآوری محصولات و پروژهها
- کنترل هزینهها و تحلیل انحرافات
- طراحی سیستمهای کنترل مالی
- تهیه گزارشهای مدیریتی تحلیلی
- تحلیل نقطه سر به سر
- ارائه مشاوره مالی برای توسعه کسبوکار و سرمایهگذاری
استفاده از خدمات حسابداری مدیریتی باعث میشود مدیران بتوانند تصمیمهای مالی دقیقتری اتخاذ کنند و مسیر رشد سازمان را با اطمینان بیشتری برنامهریزی نمایند.
لزوم استفاده از تمامی خدمات:
استفاده از انواع خدمات حسابداری متناسب با نیاز کسبوکار، تأثیر مستقیمی بر عملکرد مالی سازمان دارد. شرکتهایی که از ساختار حرفهای خدمات حسابداری استفاده میکنند، معمولاً از شفافیت مالی بیشتری برخوردار بوده و توانایی بالاتری در کنترل هزینهها، مدیریت منابع مالی و برنامهریزی توسعه دارند.
در مقابل، کسبوکارهایی که تنها به خدمات ثبت اسناد مالی محدود میشوند، در مراحل رشد با مشکلاتی مانند عدم دسترسی به گزارشهای مالی استاندارد، اشتباهات مالیاتی، مغایرتهای مالی و تصمیمگیریهای نادرست مدیریتی مواجه خواهند شد.
بنابراین انتخاب سطح مناسب خدمات حسابداری نهتنها یک انتخاب اجرایی، بلکه یک تصمیم راهبردی برای آینده مالی سازمان محسوب میشود.
تفاوت دسته بندی در موارد علمی و کاربردی
آیا میدانید که دستهبندی خدمات حسابداری از نظر علمی با آنچه در بازار رایج است کمی متفاوت است؟
ما این تفاوت را به عنوان تفاوت در بازار و کسبوکار و تفاوت از جنبه یادگیری نامیدهایم.
طبق تجربه و تخصص ما میتوان گفت خدمات حسابداری از نظر علمی شامل سه دسته است.
این دستهها شامل حسابداری مالی، حسابداری مدیریتی و حسابداری بهای تمامشده میباشد.
در منابع دانشگاهی، تمرکز بر ماهیت اطلاعات مالی و هدف استفاده از آنها قرار دارد.
این اهداف شامل گزارشگری بیرونی، تصمیمگیری مدیریتی و کنترل هزینهها است.
اما از نظر کاربردی، خدمات حسابداری شامل چهار دستهای است که در بالا گفتیم.
این دستهها شامل خدمات مقدماتی، تخصصی، سرپرستی حسابداری و خدمات حسابداری مدیریتی است.
این تقسیمبندی بیشتر بر اساس ساختار شغلی و نیازهای اجرایی سازمانها شکل گرفته است.
تفاوت در نوع ارائه
خدمات حسابداری را از نوع ارائه نیز می توان دسته بندی نمود. به طور مثال انواع حسابداری های دورکار و استخدام حسابدار به عنوان کارمند و یا همکاری با شرکت ها و پیمانکاران جزو منظور ما هستند.
برخی از کارها را می توان برون سپاری نمود و یا به صورت پاره وقت همکاری کرد.
سه نوع رایج خدمات حسابداری
- مثلا ممکن است یک کسب و کار کوچک حتی برای داشتن یک حسابدار ساده تمام وقت نیز توجیه اقتصادی نداشته باشد و برای انجام کارهای ساده مانند ثبت فاکتورها نیز بخواهد از خدمات یک حسابدار پاره وقت یا دورکار استفاده کند.
- یا اینکه ممکن است یک شرکت کوچک تولیدی یا تجاری به خدمات یک میدر مالی یا حسابرس نیاز داشته باشد اما نه به صورت استخدام حضوری!
- یا در مواردی ممکن است خدمات یک کارمند یا تیم های داخلی در واقع پاسخگوی نیاز آن کسب و کار نباشد و نیزا باشد که خدمات توسط یک تیم حرفه ای و با تجربه از طریق یک شرکت حرفه ای و متخصص انجام گردد.
به هر حال شما برای دریافت انواع خدمات حسابداری می توانید با وانیا حساب در ارتباط باشید.
جمعبندی
خدمات حسابداری مجموعهای از فعالیتهای مالی است که از ثبت اسناد آغاز شده و تا تحلیلهای پیشرفته و تصمیمسازی مدیریتی ادامه مییابد. این خدمات معمولاً در چهار سطح خدمات که در بالا توضیح داده ایم؛ طبقهبندی میشود و هر سطح پاسخگوی نیازهای متفاوت سازمانها در مراحل مختلف رشد است.
شناخت دقیق انواع خدمات حسابداری و استفاده از سطح مناسب این خدمات، موجب افزایش شفافیت مالی، کاهش خطاهای حسابداری، بهبود تصمیمگیری مدیریتی و رشد پایدار کسبوکار خواهد شد.
به همین دلیل، بسیاری از شرکتها بسته به اندازه و پیچیدگی فعالیتهای مالی خود از ترکیبی از خدمات حسابداری در سطوح مختلف استفاده میکنند تا ساختار مالی منظم، دقیق و قابل اتکایی در سازمان خود ایجاد نمایند.
